Türkiye’deki Suriyeli depremzedeler yakınlarının cenazelerini Suriye’ye gönderdi
![](https://haberpursaklar.com.tr/wp-content/uploads/2023/02/turkiyedeki-suriyeli-depremzedeler-yakinlarinin-cenazelerini-suriyeye-gonderdi-p7vLx9aN.webp)
45 yaşındaki Ayşe Moarri, bir kamyonun arkasında beyaz yorgandan yapılmış ceset torbasını okşarken ağlıyor.
“Beni nasıl geride bırakırsın? Hayatımın tek sebebiydin… Şimdi nasıl nefes alabilirim?”
İçinde bir kızı var. Kızının yanında diğer beş aile üyesinin cesetleri var.
Türkiye’nin güneyi ile muhaliflerin kontrolündeki kuzeybatı Suriye arasında, Cilvegözü Sınır Kapısı’nın karşısındaki Bab el Hava Sınır Kapısı’nda yine soğuk ve güneşli bir öğleden sonra.
6 Şubat’ta Türkiye’nin güneyinde meydana gelen depremde sevdiklerini kaybeden Suriyeli mültecilerin aileleri, cenazelerini ülkelerine götürmek için burada toplandı.
Havada ağır ölüm kokusu asılı.
Ayşe, eşi Numan ve dört yaşındaki torunları Elma, yaşadıkları altı katlı apartmandan tek sağ kurtulanlar oldu.
İki kızı, bir oğlu ve iki torununu kaybeden Ayşe ve Numan, halen damatlarını arıyor.
Aile, sekiz yıl önce Suriye’deki iç savaştan yeni bir başlangıç umuduyla kaçarak Türkiye’nin güneyindeki Antakya kentine sığındı. Binalarının yarısından fazlası hasar gören şehir, şu anda harabe halinde.
Bab al-Hawa’ya getirilen depremzedelerin her birinin adı, ülkeye döndüklerinde kimliklerinin tespit edilebilmesi için ceset torbalarının üzerine mavi kalemle yazılıyor.
Ayşe beyaz çarşafın ortasında kızının vücudunu öperken, “Birbirinize iyi bakın. Canım, ağabeyinize, ablanıza ve sevgili torunlarıma sahip çıkın” diyor.
Kamyon uzaklaşmaya başladığında parmakları kamyonun üzerinde dolaştı, bırakmak istemediği açıkça belliydi.
Kocası, kamyonun geçtiğini görünce gözyaşlarına boğuldu.
“Güle güle canlarım… Hepiniz evinize gideceksiniz… Beraber olacaksınız” diyor Numan, sargılı elini sallayarak.
O sabah, enkazdan çıkarılan Suriyelilerin cesetlerini taşıyan beş kamyon daha sınıra geldi. Bazıları ceset torbası yerine battaniyeye sarılı.
amatör kurtarma operasyonu
Moarri ailesinin Antakya’daki dairesinin enkazı arasında bir rafta iki cam nar sağlam duruyor. Masanın üzerinde hâlâ bir tablo asılıdır. Odanın geri kalanı çöktü.
Ayşe’nin ortanca kızı Viam’ın nişanlısı Ali, reflektörlü yeleğiyle enkazın ortasında aramasına devam ediyor.
Bize Viam’ın cesedini bulduğu yeri gösteriyor. Dört yıldır aşıktı ama babası, depremden sadece bir hafta önce nişanlanmalarını kabul etmişti.
“O gece WhatsApp’ta birbirimize mesaj atmaya devam ettik. Uyuyamadık” diyor.
Sabah 4:00 civarında Viam’dan “Uyanık mısın? Garip bir kabus gördüm” yazan bir mesaj aldı.
Dünya sallanmaya başladığında görüntülü sohbet ediyorlardı.
“Ona sadece o kötü rüyayı düşünmemesini söyledim. Sonra birbirimize birbirimizi sevdiğimizi söyledik. Yatağında oturmuş sessizce gülüyordu,” diye hatırlıyor Ali, gözyaşlarına boğulmamaya çalışarak.
“Kaçmaya çalıştığını gördüm ama telefonu duvara takılıydı, bu onu yavaşlattı. Sonra sahne dondu. Ekran karardı.”
Suriye’de silahlı muhalefetle savaş eğitimi deneyimi sporantrenörü Ali, odasındaki masanın altına girerek kendini korumayı başardı.
“Deprem bittiğinde dışarı çıktım. Bütün mahallemiz harabeye dönmüştü.
“Viam’ın yaşadığı sokağa nasıl yürüdüğümü hatırlayamıyorum. Tüm yollar kapalı olduğu için iki kat daha uzun sürdü.”
Apartmana vardığında, komşuların düzenlediği derme çatma bir kurtarma operasyonu çoktan başlamıştı. Arkadaşlarını onlara katılmaya davet etti. Saatler geçti ve resmi bir yardım gelmedi.
Ali, kendisinin ve arkadaşlarının savaş sırasında Suriye hükümet güçleri tarafından sık sık bombalanan bölgelerden geldiklerini, bu nedenle temelde arama kurtarma konusunda biraz eğitim ve deneyime sahip olduklarını söylüyor.
Suriyelilerin Suriyelilere yardım etmesi gerektiğini de ekliyor.
Viam’ı Bulmak
Suriye’nin kuzeybatısındaki depremden etkilenen büyük bölgenin bir kısmı Suriye hükümetinin kontrolü altında. Moarri ailesinin diğer parçası ise Devlet Lideri Beşar Esad’a karşı silahlı grupların elinde.
Bu nedenle, kurtarma ve yardım operasyonlarını koordine etmek, çatışmanın birden fazla tarafını, onları destekleyen ülkeleri ve uluslararası insani yardım kuruluşlarını içeren oldukça karmaşık bir görevdi.
Ali, güçlü ülkelerin Suriye’de daha büyük çatışmalara karıştığını ve bunun sonucunda Suriye halkının acı çektiğini söyleyerek uluslararası topluma kızıyor.
“Bütün dünya Türkiye’nin yardımına geldi ve çok şükür ki Türkiye de güçlü bir ülke. Peki ya Suriye?”
Siyaset konuşmak istemiyorum ama insani açıdan elektriğimiz yok, temiz suyumuz yok, evimiz bile yok” dedi.
“Savaştan, şimdi de depremden evlerimiz yıkıldı. Allah’tan gelene elbette razıyız. Ama dünyaya şunu söylemeliyim: Yeter artık.”
Ali, sekiz günlük aramanın ardından çok sevdiği Viam’ın cesedini buldu. Ölürken kardeşi Muhammed’e sarılıyordu.
Ali şimdi diğer Suriyeli aileleri bulmak için 15 Suriyeliden oluşan bir grupla çalışıyor.
Beton tozu onları kaplar. Burada her yerde toz var – gözlerimizi kumlu ve saçlarımızı gri yapıyor.
Türk makamlarına göre, depremden sonraki ilk 10 gün içinde sınırdan Suriye’ye 2 bin 306’dan fazla ceset gönderildi.
Sınır polisi bize bunun çok büyük ve zor bir operasyon olduğunu söylüyor. Bazen cenazeleri göndermeye hazırlar ama karşı taraf onları almaya hazır değil. Bazen tam tersi.
Ayrılmaya hazırlanırken, üç haftalık bebeğinin vücuduna küçük bir battaniyeye sarılmış bir adam görüyoruz.
Cenazesini İdlib vilayetinin muhalefet kontrolündeki bir kesimindeki ikametlerine götürmek için yardım istiyor.
Kızını enkazdan çıkarmış ve tedavi için Türkiye’ye getirmişti. Ama hayatta kalamadı.
Moarri ailesi nihayet aradıkları son kişiyi, yani damadının cesedini depremden 10 gün sonra buldu.
Ali’ye Suriyeli mültecilerin ailelerinin neden cenazelerini Suriye’ye gönderdiklerini soruyorum.
“Orası bizim evimiz. Hala bir gün geri döneceğimizi umduğumuz ve inandığımız yer. Sevdiklerimizin bizi orada beklemesini istiyoruz.”